KADINLARDA KALP HASTALIĞI DAHAMI TEHLİKELİ ?

Cevap:


Kadınlarımız Kalp Damar Hastalıkları Açısından Büyük Risk Altında

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kardiyovasküler hastalıklar ölüm nedenleri arasında açık ara  ilk sırayı almaktadır. Kalp hastalıklarından ölümlerin son 20 yıldır erkeklerde azalma eğilimine girmesine karşın, benzer gelişmenin kadınlarda yaşanmaması durumun ciddiyetini ortaya koymaktadır.

 ABD’de yapılan bir ankette kadınlara “kendiniz için sağlıkta en büyük risk faktörü olarak neyi görüyorsunuz” sorusuna verilen cevaplarda meme kanseri birinci, rahim ve genital organ kanserleri ikinci, kalp damar hastalıkları da üçüncü sırada yer almıştır . Kadın yaşamında gerçek ise tamamen farklı olup , yaklaşık olarak her 30 kadından birisi meme kanseri nedeniyle yaşamını yitirmekte iken buna karşılık her 30  kadından 12 sinde  ise kalp damar hastalıkları ölüm nedeni olarak ilk sırayı açık farkla almaktadır.

Kardiyovasküler hastalıklar koroner arter hastalığı, hipertansiyon, inme,  kalp yetersizliğini kapsamakta olup bu hastalıklar kadınlarda 55 yaş üzerinde artmaya başlamaktadır. Araştırmalar dünyada ve Türkiye’de kardiyovasküler hastalıkların gelişmesinde en önemli rolü oynayan obezite ve diyabetin erken yaşlardan itibaren artmaya başladığını göstermektedir. Obezite  kadınlar için erkeklere göre daha ciddi bir sorun ve  görülme sıklığı 45- 65 yaş arasında en yüksek seviyeye çıkmaktadır. Obezite ile birlikte hipertansiyon, diyabet, kalp ve damar hastalıkları görülme riski de artmaktadır.

Koroner arter hastalığı semptomları kadınlarda erkeklere oranla 10 yıl gecikmeli olarak özellikle menopozdan 5- 6 yıl sonra görülmeye başlıyor. Erkeklerde ise daha erken, 40’lı yaşlardan itibaren görülmektedir.

Östrojen Kadınları Kalp Krizinden Koruyor

Kadınlardaki östrojen hormonunun  damarlar üzerinde olumlu etkileri bulunmaktadır.Östrojen   kolesterol mekanizmasını etkileyerek  damar sertliğini azaltıcı etkiyi oluşturmakta ve bu olumlu etkilere bağlı olarak, kadınlarda doğurganlık dönemlerinde, yani östrojen hormonunun yüksek olduğu dönemlerde koroner damar sertliği ve koroner damar tıkanıklıkları ile ilgili kalp krizi gibi komplikasyonlara çok ender rastlanmaktadır.

Östrojen hormonu kanın  yağ metabolizmasını olumlu etkileyerek, damar duvarında, koroner hastalığı başlangıcını önlemektedir. İyi huylu kolestrol miktarını artırıp, kötü huylu kolestrol miktarını azaltmakta ,böylece  damarın iç tabakasında oluşacak yağ birikimlerini engelleyip, damar tıkanması, damarda yırtıkların meydana gelmesi gibi sorunların gelişimini minimalize etmektedir. Östrojenin etkisinin azalmasıyla koruyucu etki ortadan kalkmakta kilo alımı hızlanmakta ve östrojen hormonunun etkinliğinin azalmasına bağlı olarak kadınlarda kalp damar hastalıklarında artış gözlenmektedir.

Kadınlarda ilginç olarak  kalp hastalıklarına karşı biliçlilik ve farkındalık az olup  menopoz sonrasında kilo alma, kolesterol yüksekliği, kan basıncında yükselmede  kalp damar hastalıklarının gelişmesinde önemli katkısı olmaktadır.

Tüm bunlar sonucunda kadınlarda kalp hastalıklarında ciddi oranda artış  olmakta ve özellikle menopoz sonrasında kalp ve damar hastalıklarının görülme sıklığının erkeklere yakın düzeye gelmesi kaçınılmaz olmaktadır.

Ülkemizde kadınlarda 30'lu yaşlardan itibaren, kalp hastalıklarına zemin hazırlayan diyabet, obezite ve hipertansiyonun görülme sıklığının artmasıyla paralel olarak kardiyovasküler problemler hızla artmaktadır. Menopoz sonrasında kilo alma, kan basıncında yükselme, kandaki kolesterol değerlerinde artış gibi kalp damar hastalıklarına zemin hazırlayan önemli değişiklikler olmaktadır. Kadınlar  bu  nedenlerden dolayı, kalp damar hastalıklarına karşı daha savunmasız olmakta , özellikle menopozdan önce kadında şeker hastalığı varsa, sigara kullanıyorsa ya da obez ise , menopoz sonrasında kalp damar hastalıkları sorunu yaşama olasılığı daha da artmaktadır. Kalp hastalıkları açısından 40'lı yaşlara kadar erkeklerin kadınlara göre en az 3-4 kat daha fazla yüksek risk altında olmasına rağmen  menopoz sonrasında bu fark saydığımız bu olumsuzluklar nedeniyle  kadınlar aleyhine  kapanmaktadır.

Kadınların damar yapılarının erkeklere göre çok daha ince olup özellikle çok sigara içen kadınlarda damar daralmasının yanı sıra  damar yapısınında  bozulması nedeniyle kalp krizi riski artmaktadır.Ayrıca  kalp damar  hastalığı bulunan kadınlarda stent, balon veya by-pass gibi tedaviler sonrası komplikasyon gelişme ya da damarların tekrar tıkanması riskinin erkeklere göre daha fazla olmaktadır. Kalp damar  hastalıkları, kadınlardaki ölümlerin yaklaşık yarısından sorumlu olup  kadınlardaki tüm kanser ölümlerinin neredeyse iki katı kadar bir oranda gerçekleşmektedir.

Kalp Damar Hastalığı Farkındalığı Kadınlarda Çok Düşük

Kadının, kalp damar hastalıklarına karşı farkındalığının az olmasına bağlı olarak hekime başvurma ihtimalide düşük olmakta ve günün yoğun temposu içinde , kadının kalp ve damar hastalıklarının belirtilerini menopoz bulgularıyla, yorgunlukla, stres ya da gerginlikle karıştırabilmektedir. Ayrıca kadınlarda kalp hastalığının belirtilerinin erkeklere oranla daha silik olması  kadınların farkındalığını azalttığı gibi  doktorların  bile kadınlarda kalp hastalığı olabileceğini düşünme ihtimalleri  erkeklere göre daha düşük olabilmektedir.

Erkek bir hasta sol kolunda uyuşma, göğüste sıkıntı gibi tipik şikâyetlerle acil servise başvurduğunda öncelikle kalp krizi akla geliyor iken aynı şikâyetler bir kadında olduğunda sinirlerinin yorulmuş olduğunu öncelikle düşünebilmektedir.Yapılan bir çalışmada kalp krizi ile hastaneye gelen kadınlara yeteri kadar ilgi gösterilmediği ve erkeklere kıyasla 13 dakika daha geç müdahale edildiği saptanmıştır. Hastanede yapılan işlemler açısından olduğu kadar ilginç olanda  bu ayrımcılığı yalnız erkekler değil kadınların kendisi tarafından da yapılmasıdır. Kadınlar, genel olarak şikâyetlerinin kalplerinden olacağını düşünmemekte ve kalp şikâyetleri olanların  sadece % 35’inin aklına kalp geldiğini geri kalan üçte ikisinin başka hastalıklardan şüphelendiklerini araştırmalarda ortaya konulmuştur.

Kalp Krizi Belirtileri Kadınlarda Farklıdır

Kalp krizi geçiren kadınlarda, erkeklerde olduğu gibi şiddetli göğüs ağrısı belirtisi  dışında farklı belirtiler olduğu için kadınların yüzde 52’si erkeklere oranla 15 dakika daha geç hastaneye gitmektedirler.

Kadınlarda kalp krizinin ardından  hastaneye geç gidilmesi ve  tedavinin gecikmesinin kalıcı hayati zararlara  yol açması nedeniyle kalp krizini erken fark etmek ve tedaviye bir an önce başlamak  kadın sağlığı açısından çok önemli  rol oynamaktadır.

Kadınlarda kalp krizi belirtisi  stres, sıradan bel ağrısıyla,kas ağrısı ile  karıştırılabileceği için  aşağıdaki  durumlarda  kalp krizi olabileceği düşünülmelidir.

Vücudun üst kısmında rahatsızlık , çene veya boyun ağrısı

Sutyen hizasında, çenede, sırtta, boyunda ve omuzdaki ağrılar

Yorgunluk, halsizlik hissi günlük yoğun tempodan kaynaklanıyor  olabilir ancak kalpten kaynaklı bir sorunun işareti de olabileceği akla getirilmelidir.

Uyku bozukluğu , uyku apnesi üst solunum yolunu tamamen ya da kısmen bloke eder. Bu da nefes almada durmaya, pompalanan kanın azalmasına neden olur. Bu durum 4-5 yıl içinde kriz geçirme ve ölüm riskini yüzde 30 artırır.

Bulantı, kusma, hazımsızlık, mide ekşimesi , sıkıntı hissi

Nefessiz kalmak; kalp krizi kalbin pompalama fonksiyonunu olumsuz etkilediği için  nefes almakta güçlük çekilir.

Şikâyetlerin kansızlıkla birlikte olması (küçük damarlardaki oksijen sunumunu azaltacağından) daha önemlidir.

Sinirlilik, tedirginlik hissi; kalbin hızlı atması ve terleme, ruh haliyle ilgili olduğu kadar kalp krizinin sinyallerinden biri de olabilir. Ortada tedirgin ve sinirli olmanızı gerektiren bir durum yoksa ve kalp damar hastalığı açısından risk faktörlerine sahipsek kalbin değerlendirilmesi uygun olur.

Ev kadınının kalp krizi geçirme riski çalışan kadına göre daha yüksek!

Hareketsiz yaşam ev kadınlarının kalp damar hastalığı açısından  daha ciddi risk taşımalarına neden olmaktadır. Sportif olmayan ve   hareketsiz bir yaşam süren ev kadınları  daha fazla kilo sorunu yaşadıkları, daha hipertansif oldukları,  yüksek kolesterol düzeylerine sahip olmaları nedeniyle  kalp krizi geçirme riski çalışan kadınlara göre daha yüksek  olmaktadır..

Sağlıklı Yaşam Önerileri;

Yaşam süresinin uzamasına bağlı olarak mevcut risk faktörlerinin görülme sıklığıda artmaktadır. Kalp Damar Hastalıklarından korunmada alınabilecek önlemler:

Yaşam tarzının düzenlenmesi, yoğun diyetler yerine sürekli sağlıklı beslenme seçenekleri kullanıp bunu yaşam biçimi haline dönüştürülmesi.

Çocukluk döneminde damak tadı gelişmeden sağlıklı bir diyet alışkanlığı kazandırılması

Hastalık tanısından sonra gerekli önlemlerin titizlikle alınması.

Doymuş hayvansal yağların az tüketilmesi.

Sakatatlardan uzak durulması

Fazla tuz ve şeker  tüketiminden kaçınılması

Şişmanlık ve hareketsizlikten uzak durulması.

İdeal kilonun sağlanması .

Antioksidan içeren meyve ve sebzelerin daha çok tüketilmesi.

Katı yağlar yerine zeytin, ayçiçek yağı kullanımı.

İşlenmiş ve hazır gıdalardan kaçınılması.

Lifli ve tahıllı besinler tüketilmesi.

Haftada  en az 3 gün 20-30  dakika tempolu yürüyüş yapılması.

Sağlıklı ve düzenli beslenme alışkanlıklarının edinilmesi.

×
img-20170531-wa0002